ร้อยเรื่องราว…น้ำ

ความรู้การบริหารจัดการน้ำ-สำนักชลประทานที่3

ประวัติเขื่อนนเรศวร

leave a comment »


เขื่นนเรศวร

เนื่องจากผลผลิตข้าว และการเพิ่มของพลเมือง ไทยมีอัตราส่วนใกล้เคียงกันมาก จึงจำเป็นต้องเร่งปรับปรุงพื้นที่เพาะปลูกที่มีอยู่แล้ว ให้ใช้ประโยชน์ได้อย่างเต็มที่ ซึ่งแหล่งผลิตข้าวส่วนใหญ่ได้มาจากทุ่งราบเจ้าพระยา ดังนั้น กรมชลประทานจึงได้วางแผนพัฒนาแควทั้ง 4 ของแม่น้ำเจ้าพระยา คือ ปิง วัง ยม และน่าน

กรมชลประทานได้ดำเนินการจัดทำโครงการพัฒนาลุ่มน้ำน่าน โดยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ คือ
ระยะที่ 1 โครงการเขื่อนสิริกิติ์
ระยะที่ 2 โครงการชลประทานพิษณุโลก
ระยะที่ 3 โครงการชลประทานอุตรดิตถ์

โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาเขื่อนนเรศวรเป็นส่วนหนึ่งของ โครงการพัฒนาเกษตรชลประทานพิษณุโลก ซึ่งเป็นโครงการพัฒนาลุ่มน้ำน่านระยะที่ 2 โดยการก่อสร้างเขื่อนนเรศวร ซึ่งเป็นเขื่อนทดน้ำในแม่น้ำน่าน ที่บ้านหาดใหญ่ อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก เพื่อใช้ประโยชน์จากน้ำที่ระบายมาจากเขื่อนสิริกิติ์ที่อยู่ทางด้านเหนือน้ำประมาณ 176.00 กิโลเมตร และก่อสร้างระบบส่งน้ำเพื่อนำน้ำไปหล่อเลี้ยงพื้นที่เพาะปลูกสองฝั่งแม่น้ำน่านจำนวน 1,443,000 ไร่ บริเวณพื้นที่ในเขตจังหวัดพิษณุโลก พิจิตร และนครสวรรค์ตอนบน

โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาเขื่อนนเรศวรรับผิดชอบพื้นที่ฝั่งซ้ายของแม่น้ำน่าน รวม 94,700 ไร่ ครอบคลุมพื้นที่ในเขต อำเภอพรหมพิราม 83,500 ไร่ และ อำเภอวัดโบสถ์ 11,200 ไร่ จังหวัดพิษณุโลก

มีที่ตั้งหัวงาน เลขที่ 57 หมู่ที่ 7 บ้านหาดใหญ่ ต.พรหมพิราม อ.พรหมพิราม จ.พิษณุโลก หรือที่ประมาณ LAT 16 องศา 49 ลิปดา N และ LONG 100 องศา 12 ลิปดา E และอยู่ห่างจากอำเภอพรหมพิราม 3 กิโลเมตร และมีระยะทางห่างจากกรุงเทพฯ ตามเส้นทางถนนสายพหลโยธินประมาณ 394 กิโลเมตร สมารถเดินทางได้ 3 ทาง คือ ทางรถยนต์ ทางรถไฟ และทางเครื่องบิน

ตัวเขื่อนนเรศวรเป็นเขื่อนคอนกรีต สร้างในช่องลัดของลำน้ำน่านสูง 17.00 เมตร ยาว 155.60 เมตร มีช่องระบายน้ำกว้าง 12.50 เมตร จำนวน 5 ช่อง ตอม่อตัวที่สูงที่สุด 17.0 เมตร ปิดเปิดด้วยบานระบายเหล็กโค้ง 5 บาน สามารถระบายน้ำได้สูงสุด 1,600 ลูกบาศก์เมตร ต่อ วินาที มีสะพานข้ามสันเขื่อน ซึ่งสามารถรับน้ำหนักรถได้ 21 ตัน ระดับน้ำเก็บกัก +47.80 รทก. ระดับน้ำสูงสุด +51.35 รทก. นอกจากนี้ยังได้ก่อสร้างทำนบดินปิดกั้นลำน้ำเดิมยาว 165 เมตร สันทำนบกว้าง 12 เมตร เพื่อบังคับให้น้ำไหลผ่านเขื่อนนเรศวร และสร้างคันกั้นน้ำขึ้นไปเหนือน้ำของตัวเขื่อน ทั้งสองฝั่งแม่น้ำน่าน ฝั่งซ้ายรวมยาว 7.3 กิโลเมตร และฝั่งขวารวมยาว 8.3 กิโลเมตร

ระบบการชลประทาน

1.ระบบส่งน้ำของโครงการฯ ประกอบด้วย คลองส่งน้ำสายใหญ่ 2 สาย รวมความยาว 42.8 กิโลเมตร คลองส่งน้ำสายซอย และแยกซอย 16 สาย รวมความยาว 74.7 กิโลเมตร สามารถส่งน้ำให้แก่พื้นที่เพาะปลูกได้ 94,700 ไร่

2.ระบบระบายน้ำ ประกอบด้วยคลองระบายน้ำสายใหญ่ 1 สาย คลองระบายน้ำสายซอย 20 สาย รวมความยาวทั้งหมด 112 กิโลเมตร เพื่อระบายน้ำออกจากพื้นที่เพาะปลูกในบริเวณพื้นที่ส่งน้ำของโครงการฯ

3.สภาพและการรับน้ำชลประทาน โครงการฯ ได้มีการพัฒนาระบบคันคูน้ำ เพื่อแพร่กระจายน้ำแปลงไร่นาโดยเริ่มก่อสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2534 สร้างเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2540 รวมพื้นที่ 88,000 ไร่ พร้อมทั้งได้จัดตั้งกลุ่มผู้ใช้น้ำเพื่อให้เกษตรกรดูแลบำรุงรักษาคูส่งน้ำ – คูระบายน้ำ ให้อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ดีรวมถึงการใช้น้ำชลประทานให้เกิดประโยชน์สูงสุด

Written by irrigation3

มกราคม 29, 2009 ที่ 09:32

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: